Artysta: Jean-Léon Gérôme
Rok: 1872
To reprodukcja słynnego obrazu historycznego „Pollice Verso” (Odwróconym kciukiem), namalowanego przez francuskiego malarza akademickiego Jeana-Léona Gérôme'a w 1872 roku. Jedno z najbardziej rozpoznawalnych artystycznych przedstawień starożytnego Rzymu ukazuje zwycięskiego gladiatora oczekującego na rozstrzygnięcie losu pokonanego przeciwnika na arenie rzymskiego amfiteatru. Łącząc drobiazgowe detale archeologiczne z teatralnym dramatyzmem, Gérôme ożywia widowisko walk gladiatorskich z czasów Cesarstwa Rzymskiego. Oryginał znajduje się w Phoenix Art Museum w Arizonie w Stanach Zjednoczonych.
Dramatyczna kompozycja koncentruje się na zwycięskim gladiatorze stojącym nad pokonanym przeciwnikiem, który unosi rękę w geście błagania o litość. Zwycięzca, rozpoznawalny po charakterystycznym hełmie i uzbrojeniu jako murmillo, zwraca się w stronę widowni, oczekując na decyzję dotyczącą losu przeciwnika. Na trybunach westalki i pozostali widzowie wykonują gesty kciukami, domagając się, według interpretacji artysty, śmierci pokonanego wojownika. Scena przedstawia moment, w którym wynik walki gladiatorskiej zależał nie tylko od umiejętności walczących, lecz także od decyzji osoby przewodniczącej widowisku, na którą wpływały reakcje tłumu.
Obraz Gérôme'a wyróżnia się precyzyjnym odwzorowaniem rzymskiego uzbrojenia, szczegółami architektonicznymi, dramatycznym oświetleniem i starannie zaplanowanym układem postaci. Jasno oświetlona arena kontrastuje z zacienionymi trybunami, skupiając uwagę na gladiatorach i brutalnych konsekwencjach widowiska. Fascynacja artysty antykiem widoczna jest w szczegółowo przedstawionych strojach, broni i otoczeniu amfiteatru. Choć obraz przyczynił się do rozpowszechnienia współczesnego wyobrażenia o gestach kciuka decydujących o losie pokonanych gladiatorów, ich dokładne znaczenie i sposób wykonywania w starożytnym Rzymie pozostają przedmiotem dyskusji historyków.
Oryginalny obraz został namalowany techniką olejną na płótnie i mierzy około 96,5 × 149,2 cm. Ukończony w 1872 roku „Pollice Verso” stał się jednym z najbardziej wpływowych dzieł Gérôme'a, kształtując późniejsze przedstawienia walk gladiatorskich w literaturze, teatrze i kinie. Połączenie archeologicznego realizmu z dramatyczną narracją stanowi znakomity przykład XIX-wiecznego francuskiego malarstwa akademickiego. Dziś obraz pozostaje ikonicznym przedstawieniem rozrywek starożytnego Rzymu, walk gladiatorów oraz związku między przemocą, widowiskiem i władzą publiczną.
