Artysta: John Singer Sargent
Rok: 1919
To reprodukcja monumentalnego obrazu historycznego „Zagazowani” (Gassed), namalowanego przez amerykańskiego malarza Johna Singera Sargenta w 1919 roku. Jedno z najbardziej przejmujących przedstawień I wojny światowej ukazuje brytyjskich żołnierzy cierpiących wskutek ataku gazowego na froncie zachodnim w 1918 roku. Zamiast gloryfikować zwycięstwo militarne, Sargent koncentruje się na tragicznych konsekwencjach nowoczesnej wojny, przedstawiając rannych żołnierzy próbujących poruszać się po polu walki po utracie wzroku. Oryginalny obraz znajduje się w Imperial War Museum w Londynie.
Kompozycja przedstawia długi szereg tymczasowo oślepionych brytyjskich żołnierzy zmierzających do punktu opatrunkowego, z których każdy opiera rękę na ramieniu idącego przed nim towarzysza. Ich oczy zakrywają białe bandaże, a kolejni ranni leżą na ziemi, oczekując na pomoc medyczną. W tle widoczna jest następna grupa poszkodowanych przemieszczająca się przez zniszczony krajobraz, a w oddali rozgrywa się mecz piłki nożnej. Scena została zainspirowana doświadczeniami Sargenta z sierpnia 1918 roku, kiedy artysta przebywał w pobliżu frontu zachodniego i obserwował żołnierzy dotkniętych skutkami działania gazu musztardowego.
Obraz Sargenta wyróżnia się monumentalną poziomą kompozycją, starannie rozmieszczonymi postaciami i uderzającym kontrastem między ludzkim cierpieniem a spokojnym światłem wieczornego słońca. Szereg rannych żołnierzy rozciąga się przez płótno niczym uroczysta procesja, podkreślając ich bezbronność i wzajemną zależność. Delikatne światło, przygaszone barwy mundurów i białe opatrunki tworzą przejmującą atmosferę. Widoczny w oddali mecz piłkarski stanowi szczególnie wymowny kontrast między codziennością wojskowego życia a fizycznym i psychicznym wyniszczeniem spowodowanym użyciem broni chemicznej.
Oryginalny obraz został namalowany techniką olejną na płótnie i mierzy około 231 × 611 cm. Sargent stworzył dzieło na zamówienie brytyjskiego rządu w ramach upamiętnienia I wojny światowej, a po raz pierwszy zaprezentowano je publicznie w 1919 roku. Obraz odnosi się do masowego wykorzystania broni chemicznej podczas konfliktu, zwłaszcza gazu musztardowego, który powodował poważne oparzenia, uszkodzenia oczu i dróg oddechowych. „Zagazowani” pozostają jednym z najważniejszych dzieł malarstwa poświęconego I wojnie światowej i sztuki historycznej początku XX wieku, przypominając o cierpieniu żołnierzy walczących na froncie zachodnim.
